Deze gids van Anchor AI Tools behandelt de precieze formule, een volledig rekenvoorbeeld, het verschil tussen fabricagekostprijs en kostprijs van de omzet (een verwarring waar veel beginnende kostprijscalculators over struikelen) en de meest gemaakte fouten.
Kort antwoord: fabricagekostprijs = beginvoorraad onderhanden werk (OHW) + totale productiekosten − eindvoorraad OHW, waarbij totale productiekosten = direct materiaal + directe arbeid + productie-overhead. Bijvoorbeeld: € 40.000 begin-OHW + € 300.000 totale productiekosten − € 35.000 eind-OHW = € 305.000 fabricagekostprijs.
De formule
Fabricagekostprijs = begin-OHW + (direct materiaal + directe arbeid + overhead) − eind-OHWTotale productiekosten = direct materiaal + directe arbeid + productie-overheadIn gewone woorden: de fabricagekostprijs is de kostprijs van alles wat in de periode klaar is gekomen en van de werkvloer naar de voorraad gereed product ging. Niet alles wat je hebt uitgegeven, en niet alles wat je hebt verkocht.
Stap voor stap berekenen
- Tel het verbruikte direct materiaal op. Beginvoorraad grondstoffen + inkopen − eindvoorraad grondstoffen.
- Tel de directe arbeid erbij. Lonen van medewerkers die direct aan de productie werken.
- Tel de productie-overhead erbij. Indirecte fabriekskosten: energie, afschrijving van machines, toezicht in de fabriek en vergelijkbare kosten.
- Tel de drie op tot de totale productiekosten.
- Tel de beginvoorraad OHW erbij: de half afgemaakte producten op de werkvloer aan het begin van de periode.
- Trek de eindvoorraad OHW af: de half afgemaakte producten die aan het einde van de periode nog op de werkvloer staan. De uitkomst is de fabricagekostprijs.
Rekenvoorbeeld
Een meubelmaker wil de fabricagekostprijs van het kwartaal berekenen.
| Post | Bedrag |
|---|---|
| Verbruikt direct materiaal | € 150.000 |
| Directe arbeid | € 90.000 |
| Productie-overhead | € 60.000 |
| Totale productiekosten | € 300.000 |
| + Beginvoorraad OHW | € 40.000 |
| − Eindvoorraad OHW | (€ 35.000) |
Berekening
Fabricagekostprijs = € 40.000 + € 300.000 − € 35.000
Fabricagekostprijs: € 305.000
Die € 305.000 is de kostprijs van alles wat dit kwartaal is afgemaakt en naar de voorraad gereed product ging, klaar voor verkoop. Dit bedrag gaat mee in de berekening van de kostprijs van de omzet, die hierna aan bod komt.
COGM of COGS: niet verwarren
Fabricagekostprijs (COGM) en kostprijs van de omzet (COGS) klinken hetzelfde en gebruiken deels dezelfde getallen, maar ze beantwoorden verschillende vragen. Ze verwarren is een van de meest voorkomende fouten in de kostprijsberekening.
COGM = kostprijs van wat deze periode is afgemaakt · COGS = kostprijs van wat deze periode is verkochtCOGS = beginvoorraad gereed product + COGM − eindvoorraad gereed productDe fabricagekostprijs volgt producten van onderhanden werk naar de voorraad gereed product. De kostprijs van de omzet volgt producten die de voorraad gereed product verlaten omdat ze verkocht zijn. Een bedrijf kan in een kwartaal voor € 305.000 afmaken (COGM) en maar voor € 280.000 verkopen (COGS). De rest staat aan het einde van het kwartaal onverkocht op voorraad.
Wat is productie-overhead
Productie-overhead omvat elke productiekost die geen direct materiaal of directe arbeid is: kosten die de werkvloer ondersteunen maar niet aan één specifieke eenheid toe te rekenen zijn.
| Hoort bij overhead | Hoort niet bij overhead |
|---|---|
| Indirect materiaal (lijm, smeermiddelen, kleine onderdelen) | Verkoop- en marketingkosten |
| Indirecte arbeid (leidinggevenden, onderhoudspersoneel) | Salarissen van de administratie |
| Huur, energie en verzekering van de fabriek | Huur en energie van het kantoor |
| Afschrijving van machines | Rentekosten |
| Kwaliteitscontrole en onderhoud van de fabriek | Onderzoek en ontwikkeling (meestal) |
De grens is eenvoudig: gebeurt de kost op de werkvloer om de productie te ondersteunen, dan is het productie-overhead. Gebeurt hij buiten de fabriek, bij verkoop, administratie of financiering, dan is het een periodekost en hoort hij niet in de fabricagekostprijs.
Veelgemaakte fouten
Fabricagekostprijs en kostprijs van de omzet verwarren. Ze gebruiken andere voorraadrekeningen (onderhanden werk of gereed product) en beantwoorden andere vragen: afgemaakt of verkocht.
Indirecte kosten vergeten. Productie-overhead wordt snel te laag ingeschat als je alleen aan materiaal en arbeid denkt. Fabriekshuur, afschrijving en indirecte arbeid horen er allemaal bij.
Niet corrigeren voor onderhanden werk. De totale productiekosten alleen zijn niet de fabricagekostprijs. Je telt het begin-OHW erbij en trekt het eind-OHW af om alleen te meten wat echt klaar is.
Periodekosten meetellen. Verkoop-, marketing- en administratiekosten zijn periodekosten, geen productiekosten, en horen nooit in de productie-overhead.
Wie berekent de fabricagekostprijs?
Dit komt steeds terug bij controllers en boekhouders van productiebedrijven die de periode afsluiten, kostprijscalculators die standaardkostprijzen maken, kleine fabrikanten die prijzen op de echte productiekosten baseren, en financiële teams die de kostprijs van de omzet in de winst-en-verliesrekening opstellen.
Bereken je ook de volgende stap? Lees onze gids over de totale productiekosten berekenen. Wil je snel de winstgevendheid controleren? Probeer onze gids om de marge in Excel te berekenen.
Meer gratis calculators en formulegidsen nodig?
Bekijk de gratis toolsVeelgestelde vragen
Wat is de formule voor de fabricagekostprijs?
Fabricagekostprijs = beginvoorraad OHW + totale productiekosten − eindvoorraad OHW, waarbij de totale productiekosten direct materiaal + directe arbeid + productie-overhead zijn.
Wat is het verschil tussen COGM en COGS?
COGM is de kostprijs van wat in de periode is afgemaakt (van onderhanden werk naar gereed product). COGS is de kostprijs van wat in de periode echt is verkocht, berekend uit de voorraad gereed product in plaats van onderhanden werk.
Wat telt als productie-overhead?
Indirecte productiekosten die de fabriek ondersteunen maar niet aan één eenheid toe te rekenen zijn: indirect materiaal, indirecte arbeid, huur en energie van de fabriek, afschrijving van machines en kwaliteitscontrole.
Is de fabricagekostprijs hetzelfde als de totale productiekosten?
Nee. De totale productiekosten (direct materiaal + directe arbeid + overhead) zijn één onderdeel van de formule. De fabricagekostprijs corrigeert dat bedrag ook voor de verandering in onderhanden werk.
Waar staat de fabricagekostprijs in de jaarrekening?
Niet direct in de winst-en-verliesrekening, maar het is een verplichte stap om de kostprijs van de omzet te berekenen, en die staat er wel in.
Berekenen dienstverleners een fabricagekostprijs?
Nee. De fabricagekostprijs geldt voor bedrijven die fysiek producten maken. Dienstverleners volgen meestal de kostprijs van de dienstverlening, zonder onderhanden werk op dezelfde manier.
Hoe vind ik mijn cijfers voor onderhanden werk?
De beginvoorraad OHW is de eindvoorraad OHW van de vorige periode. De eindvoorraad OHW komt uit een telling of uit het actuele saldo onderhanden werk in je productieadministratie.
Gerelateerde gratis gidsen en tools van Anchor AI Tools
Over de nauwkeurigheid: deze gids legt een gangbare formule uit de bedrijfseconomie uit ter informatie. Laat je cijfers en methode voor jaarrekening, kostprijsberekening of belastingbeslissingen controleren door een accountant.
Content Lead, Anchor AI Tools, Californië, VS. Een fout gezien? Mail naar hello@anchoraitools.com, dan controleren en verbeteren we het. Zie onze redactionele richtlijnen.