Deze gids van Anchor AI Tools behandelt de basisformule, hoe je een mediaan met een voorwaarde berekent en wanneer de mediaan een eerlijker beeld van je data geeft dan het gemiddelde.
Kort antwoord: je berekent de mediaan in Excel met =MEDIAAN(bereik), bijvoorbeeld =MEDIAAN(A2:A11). Excel sorteert de waarden automatisch en geeft de middelste, of het gemiddelde van de twee middelste als het aantal even is. Voor een mediaan van alleen de waarden die aan een voorwaarde voldoen, gebruik je een matrixformule: =MEDIAAN(ALS(criteriumbereik=criterium;bereik)), in oudere versies bevestigd met Ctrl+Shift+Enter.
Wat is een mediaan?
De mediaan is de middelste waarde in een reeks die van klein naar groot is gesorteerd. Bij een oneven aantal waarden is de mediaan die ene middelste waarde. Bij een even aantal is het het gemiddelde van de twee middelste.
Omdat alleen de middelste positie telt, wordt de mediaan niet omhoog of omlaag getrokken door uitschieters, zoals het gemiddelde wel. Daarom worden huishoudinkomens, woningprijzen en salarissen meestal als mediaan gerapporteerd, ook door het CBS.
De formule MEDIAAN
=MEDIAAN(bereik)Excel sorteert de waarden automatisch en geeft de middelste// Mediaan van de waarden in A2:A11
=MEDIAAN(A2:A11)MEDIAAN negeert lege cellen en tekst automatisch, dus je hoeft het bereik niet eerst op te schonen. Controleer wel wat er echt in staat.
Rekenvoorbeeld
Een ondernemer wil het gebruikelijke verkoopbedrag weten van 9 recente verkopen, waaronder één uitzonderlijk grote bestelling.
| Verkoop | Bedrag (€) |
|---|---|
| 1 | 42 |
| 2 | 38 |
| 3 | 51 |
| 4 | 45 |
| 5 | 39 |
| 6 | 47 |
| 7 | 44 |
| 8 | 950 |
| 9 | 41 |
Gebruikte formule
Met de bedragen in B2:B10:
=MEDIAAN(B2:B10)Mediaan: € 44 · Gemiddelde: € 155,22
De uitschieter van € 950 trekt het gemiddelde omhoog naar € 155,22, een bedrag dat geen enkele normale verkoop weergeeft. De mediaan van € 44 laat zien hoe een gewone verkoop er echt uitziet.
Een mediaan met een voorwaarde berekenen
Excel heeft geen ingebouwde functie MEDIAAN.ALS, maar je krijgt hetzelfde resultaat met een matrixformule die MEDIAAN en ALS combineert.
// Mediaan van de verkopen in B2:B10 waar de regio (C2:C10) "Oost" is
=MEDIAAN(ALS(C2:C10="Oost";B2:B10))Bevestig deze formule in oudere versies van Excel met Ctrl+Shift+Enter in plaats van alleen Enter, omdat hij als matrixformule moet werken. In Excel 365 en Excel 2021 werken matrixformules automatisch.
Mediaan of gemiddelde: wat gebruik je?
| Gebruik de mediaan als | Gebruik het gemiddelde als |
|---|---|
| Je data uitschieters heeft (salarissen, woningprijzen, eenmalige grote bestellingen) | Je data vrij gelijkmatig verdeeld is, zonder extreme waarden |
| Je de “gebruikelijke” waarde wilt, niet het wiskundige midden | Elke waarde even zwaar moet meetellen |
| Je rapporteert over inkomens, prijzen of tijdsduur | Je totalen, percentages of verdelingen berekent |
Veelgemaakte fouten
Ervan uitgaan dat mediaan en gemiddelde gelijk zijn. Dat zijn ze alleen bij perfect symmetrische data. In de meeste echte datasets verschillen ze, soms flink.
Ctrl+Shift+Enter vergeten bij een mediaan met voorwaarde. In oudere versies kan een gewoon ingevoerde formule MEDIAAN(ALS(...)) een fout of verkeerde uitkomst geven.
Kopregels of labels in het bereik. Tekst negeert MEDIAAN, maar controleer toch of je bereik bij de eerste datarij begint.
De mediaan gebruiken als je een totaal nodig hebt. De mediaan beschrijft een gebruikelijke waarde en is niet optelbaar, dus je kunt er geen som mee schatten zoals met aantal maal gemiddelde.
Wie berekent de mediaan in Excel?
Dit komt voor bij ondernemers die de gebruikelijke verkoopgrootte willen weten, HR-teams die het mediaansalaris rapporteren in plaats van een scheef gemiddelde, makelaars die over mediane woningprijzen praten, en analisten die enquête- of prestatiedata met uitschieters samenvatten.
Kijk je naar spreiding in plaats van naar de gebruikelijke waarde? Lees onze gids over de standaardfout in Excel. Wil je toetsen of een verschil tussen twee groepen echt is? Zie een p-waarde berekenen in Excel.
Meer gratis calculators en formulegidsen nodig?
Bekijk de gratis toolsVeelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen mediaan en gemiddelde in Excel?
Het gemiddelde (GEMIDDELDE) telt alle waarden op en deelt door het aantal. De mediaan (MEDIAAN) zoekt de middelste waarde na sorteren. De mediaan wordt minder beïnvloed door uitschieters.
Negeert MEDIAAN lege cellen?
Ja. MEDIAAN negeert lege cellen en tekst in het geselecteerde bereik automatisch, dus je hoeft ze niet eerst te verwijderen.
Hoe vind ik de mediaan van een even aantal waarden?
Dat regelt MEDIAAN automatisch: de functie geeft het gemiddelde van de twee middelste waarden na sorteren. Je hebt geen andere formule nodig.
Bestaat er een functie MEDIAAN.ALS in Excel?
Nee, niet ingebouwd. Gebruik de matrixformule =MEDIAAN(ALS(criteriumbereik=criterium;bereik)), in oudere versies bevestigd met Ctrl+Shift+Enter.
Kan ik de mediaan over meerdere kolommen of bereiken berekenen?
Ja. Je kunt meerdere bereiken in één formule opnemen, zoals =MEDIAAN(A2:A10;C2:C10), en Excel behandelt ze als één dataset.
Gebruikt Google Spreadsheets dezelfde formule?
Ja. Google Spreadsheets ondersteunt MEDIAN (in het Nederlands MEDIAAN) met dezelfde syntaxis, ook voor een mediaan met voorwaarde via een matrix.
Gerelateerde gratis gidsen en tools van Anchor AI Tools
Over de nauwkeurigheid: deze gids legt gangbare statistische formules uit ter informatie. Laat je methode en uitkomsten voor onderzoek, financiële of gereguleerde rapportages controleren door een deskundige.
Content Lead, Anchor AI Tools, Californië, VS. Een fout gezien? Mail naar hello@anchoraitools.com, dan controleren en verbeteren we het. Zie onze redactionele richtlijnen.