Kort antwoord: procentuele verandering = (nieuwe waarde − oude waarde) ÷ oude waarde × 100. Een positieve uitkomst is een stijging, een negatieve een daling. Van 80 naar 100 is (100 − 80) ÷ 80 × 100 = 25% stijging. Van 100 naar 80 is (80 − 100) ÷ 100 × 100 = 20% daling. Die twee verschillen omdat je telkens met een andere beginwaarde vergelijkt.
De formule voor procentuele verandering
% verandering = (nieuw − oud) ÷ oud × 100Deel altijd door de beginwaarde (oud).Bereken een procentuele verandering
Procentuele stijging
25%
Procentuele stijging, stap voor stap
Een prijs stijgt van € 45 naar € 54
- Bereken het verschil: 54 − 45 = 9.
- Deel door de oude waarde: 9 ÷ 45 = 0,2.
- Vermenigvuldig met 100: 0,2 × 100 = 20.
Uitkomst: 20% stijging
Procentuele daling, stap voor stap
Het aantal bezoekers per maand daalt van 12.500 naar 9.800
- Bereken het verschil: 9.800 − 12.500 = −2.700.
- Deel door de oude waarde: −2.700 ÷ 12.500 = −0,216.
- Vermenigvuldig met 100: −21,6.
Uitkomst: 21,6% daling
Waarom stijgen en dalen niet symmetrisch zijn
Na 50% verlies heb je 100% winst nodig om te herstellen: € 100 zakt naar € 50, en terug naar € 100 is +€ 50 op een basis van € 50. Om dezelfde reden sta je na 10% stijging en daarna 10% daling 1% lager: 100 × 1,10 × 0,90 = 99.
| Daling | Benodigde stijging voor herstel |
|---|---|
| 10% | 11,1% |
| 20% | 25% |
| 25% | 33,3% |
| 33,3% | 50% |
| 50% | 100% |
| 75% | 300% |
Andere procentberekeningen die vaak door elkaar lopen
| Vraag | Formule | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Hoeveel is X% van Y? | X ÷ 100 × Y | 15% van 240 = 36 |
| X is hoeveel procent van Y? | X ÷ Y × 100 | 36 is 15% van 240 |
| Y verhogen met X% | Y × (1 + X ÷ 100) | 240 + 15% = 276 |
| Y verlagen met X% | Y × (1 − X ÷ 100) | 240 − 15% = 204 |
| Beginwaarde vóór een stijging van X% | nieuw ÷ (1 + X ÷ 100) | 276 ÷ 1.15 = 240 |
| Procentueel verschil (geen oud of nieuw) | |A − B| ÷ ((A + B) ÷ 2) × 100 | 10 en 12: 18,18% |
Procenten en procentpunten
Gaat een tarief van 4% naar 5%, dan is het met 1 procentpunt gestegen, maar met 25 procent, want (5 − 4) ÷ 4 = 0,25. Gebruik procentpunten voor veranderingen in tarieven zoals rente, belasting of werkloosheid, en procenten voor de relatieve verandering.
Procentuele verandering in Excel en Google Spreadsheets
// Oude waarde in A2, nieuwe waarde in B2
=(B2-A2)/A2
// Geef de cel de opmaak Percentage
// Een stijging terugrekenen: beginwaarde vóór B2% bij A2 kwam
=A2/(1+B2)Fouten om te vermijden
- Door de nieuwe waarde delen. Deel altijd door de beginwaarde.
- Percentages over perioden optellen. +10% en +10% is +21%, niet +20%.
- Een korting terugdraaien door hem op te tellen. 20% korting maak je ongedaan met +25%, niet met +20%.
- Een verandering in een tarief procenten noemen terwijl het procentpunten zijn.
- Procentuele verandering vanaf nul. Die is niet gedefinieerd; geef dan het absolute verschil.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken ik een procentuele stijging?
Trek de oude waarde af van de nieuwe, deel door de oude waarde en vermenigvuldig met 100. Van 50 naar 65 is 15 ÷ 50 × 100 = 30%.
Hoe bereken ik een procentuele daling?
Met dezelfde formule. De uitkomst is negatief: van 65 naar 50 is −15 ÷ 65 × 100 = −23,08%, een daling van 23,08%.
Waarom maakt 20% stijging een daling van 20% niet ongedaan?
Omdat de basis verandert. 100 min 20% is 80, en 80 plus 20% is 96. Je hebt 25% nodig om terug te komen op 100.
Wat is het verschil tussen procenten en procentpunten?
Procentpunten zijn het rekenkundige verschil tussen twee percentages. Procenten zijn de relatieve verandering. Van 4% naar 5% is 1 procentpunt, oftewel 25%.
Hoe vind ik de beginwaarde vóór een procentuele stijging?
Deel door 1 plus het percentage als decimaal. Na 15% stijging naar 276 was de beginwaarde 276 ÷ 1,15 = 240. Zo reken je ook btw terug: een bedrag inclusief 21% btw deel je door 1,21.
Wat is de Excel-formule voor procentuele verandering?
=(B2-A2)/A2, met de opmaak Percentage.
Verder lezen
Content Lead, Anchor AI Tools, Californië, VS. Een fout gezien? Mail naar hello@anchoraitools.com, dan controleren en verbeteren we het. Zie onze redactionele richtlijnen.